Green GrowthSuriname
English

Granman Jimmy Toeroemang

Granman Jimmy Toeroemang: Projecten en Initiatieven

Granman Jimmy Toeroemang is het Grootopperhoofd van de Tarëno in Zuid-Suriname. Granman is de Sranantongo-benaming voor Grootopperhoofd en de officiële titel die hij voert.

Als Grootopperhoofd is hij verantwoordelijk voor het welzijn en de belangen van negen Inheemse dorpen in Zuid-Suriname. Deze dorpen liggen verspreid over een gebied van circa 7 miljoen hectare, dat de Tarëno delen met de Wayana. Daarnaast leven in het zuiden van Suriname ook kleinere Inheemse gemeenschappen die nauw verbonden zijn met de Tarëno.

Sinds zijn installatie als Granman in september 2021 heeft hij verschillende initiatieven ontplooid om de bescherming, erkenning en zichtbaarheid van zijn volk te versterken. Daarbij zet hij zich in voor het behoud van cultureel erfgoed, de erkenning van Inheemse rechten en een gelijkwaardige positie van Inheemse gemeenschappen in nationale en internationale gesprekken over de toekomst van Suriname.

Samen met Granman Jimmy Toeroemang ondersteunt en realiseert Stichting Groene Groei Suriname (GGS) verschillende initiatieven. Hieronder vindt u een overzicht van deze projecten en samenwerkingen.

Onze aandachtsgebieden

Projecten en initiatieven

Inheemse rechtenOktober 2026

Brief aan de minister-president van Nederland over Inheemse rechten en natuurrechten

Naar aanleiding van het gezamenlijke stakeholderrapport voor de 53e cyclus van het Universal Periodic Review (UPR) bij de VN-Mensenrechtenraad heeft Granman Toeroemang samen met Inheemse en natuurorganisaties een brief gericht aan de Nederlandse minister-president Rob Jetten.

In de brief wordt de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het aanpakken van de structurele achterstelling van Inheemse volken opnieuw onder de aandacht gebracht. Ook wordt benadrukt dat toekomstige investeringen in Suriname, waaronder klimaatfinanciering, niet los kunnen worden gezien van de erkenning en bescherming van Inheemse rechten. Dit betekent onder meer het toepassen van het principe van Free, Prior and Informed Consent (FPIC) en het waarborgen van eerlijke batenverdeling (benefit-sharing) met de Inheemse gemeenschappen die als hoeders van de natuur hun leefgebieden beschermen.

Samenwerking: Inheemse en natuurorganisaties

Inheemse rechtenJuni 2026 – doorlopend

Gemeenschapsarcheologie: leren van het verleden

Granman Jimmy Toeroemang werkt samen met Stichting Groene Groei Suriname aan een meerjarig gemeenschapsarcheologieprogramma in Zuid-Suriname. Het programma is gestart met een praktijkgericht trainingstraject in gemeenschapsarcheologie, waarin leden van de Tarëno-gemeenschap vaardigheden ontwikkelen om hun eigen culturele erfgoed te onderzoeken en te documenteren.

Het bredere programma heeft als doel meer te leren over het verleden, verhalen en historische kennis van de Tarëno zelf vast te leggen, belangrijke culturele en natuurlijke locaties te beschermen en de langdurige relatie tussen Inheemse gemeenschappen en hun leefgebied zichtbaar te maken. Daarbij wordt ook onderzocht hoe Inheemse volken het landschap al eeuwenlang beheren en gebruiken op basis van hun traditionele kennis.

Samenwerking: Stichting Groene Groei Suriname, Ministerie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur, Forest93

  • Gemeenschapsleden staan rond een steen in een ondiepe kreek terwijl een van hen een oude slijpgroef naast een schaalstok fotografeert
  • Cursisten leggen een meetpunt vast dat gemarkeerd is met een Kwamalasamutu-surveykaart, 2 september 2026

Inheemse rechtenDecember 2025

Ontmoeting tussen Grootopperhoofden en Koning Willem-Alexander

Tijdens het werkbezoek van Koning Willem-Alexander aan de Republiek Suriname in december 2025 vond een besloten ontmoeting plaats tussen de Koning en verschillende Grootopperhoofden van Suriname.

Granman Jimmy Toeroemang sprak namens de Inheemse volken en bracht de gevolgen van de koloniale bezetting en het uitblijven van volledige erkenning van Inheemse rechten onder de aandacht. Hij verwoordde dit als volgt:

“We zijn achtergelaten met een onnatuurlijke status quo waarbij we nu een westers, juridisch spel moeten spelen om terug te krijgen wat historisch en spiritueel altijd al van ons was. De erkenning van Inheemsen als oorspronkelijk volk van Suriname, de beschrijving van onze juiste rol in de geschiedenis, en de wettelijke erkenning van onze collectieve rechten zijn zaken waarvoor wij daardoor nog steeds moeten strijden.”

  • Koning Willem-Alexander zit buiten tegenover de Grootopperhoofden van Suriname tijdens de besloten ontmoeting
  • Granman Jimmy Toeroemang, met verentooi, begroet Koning Willem-Alexander

Inheemse rechtenSeptember 2025 – doorlopend

Tweetalige lesboeken Tarëno-Nederlands

Het eerste woordenboek Nederlands-Tarëno is door Granman Jimmy Toeroemang aangeboden aan het Ministerie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur, met het verzoek dit te actualiseren en verder te ontwikkelen tot lesmateriaal voor basisscholen in Zuid-Suriname.

Het initiatief heeft een tweeledig doel: kinderen ondersteunen bij het leren van de Nederlandse taal, de officiële schooltaal, en tegelijkertijd het behoud en de overdracht van het Tarëno stimuleren. Door beide talen een plek te geven in het onderwijs, wordt bijgedragen aan toegankelijker onderwijs én aan het behoud van de eigen taal en culturele identiteit.

Samenwerking: Ministerie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur – CAIQES-project

Ecosysteembalans2025 – doorlopend

Haalbaarheidsverkenning voor een Spiritueel Wellness Lab

In het Lifeplan voor Kwamalasamutu heeft de gemeenschap onder andere gezondheidszorg als een belangrijke behoefte benoemd. Daarnaast heeft zij aangegeven haar traditionele kennis met de bredere wereld te willen delen, om het evenwicht in het leven van mensen te herstellen en hun gezondheid en welzijn te bevorderen.

De ambitie is om in Zuid-Suriname een Wellness Lab op te zetten waar mensen terechtkunnen om met behulp van traditionele kennis en geneeswijzen hun geest, lichaam en ziel opnieuw in balans te brengen.

De haalbaarheidsverkenning omvat onder meer de ontwikkeling van architectonische ontwerpen voor een gebouw op basis van bamboe, het uitwerken van helingsprogramma’s en een eerste marktonderzoek.

Samenwerking: Stichting Groene Groei Suriname, Studio Lindsey van de Wetering, Forest93

  • Architectuurtekening van het Wellness Lab in Kwamalasamutu: ronde bamboegebouwen met rieten daken tussen regenwoudbomen
  • Ontwerpbord voor het Wellness Lab, met foto’s van traditionele rondhuizen, bamboebouw en een korte toelichting

Ecosysteembalans2025

Kennisoverdracht over traditionele gezondheidszorg

Naar aanleiding van de presentatie van een onderzoek naar de bereikbaarheid van gezondheidszorg aan de Granman, waaruit bleek dat de toegang tot eerstelijnszorg en westerse geneesmiddelen in de gemeenschappen beperkt is, besloot de Granman de kennis over traditionele gezondheidszorg nieuw leven in te blazen en te versterken.

Twee traditionele genezers bezochten verschillende gemeenschappen om kennis over belangrijke traditionele geneesmiddelen en hun toepassing te delen. Daarbij lag de nadruk op middelen tegen veelvoorkomende klachten, zoals koorts en verkoudheid. Het initiatief is erop gericht traditionele kennis te behouden en over te dragen, en tegelijkertijd de toegang tot lokaal bekende geneeswijzen te versterken.

Samenwerking: Stichting Groene Groei Suriname

Representatie2024–2025

Tentoonstelling ‘Erfenissen van de Nederlandse slavernij: Negen verhalen’

In het kader van deze tentoonstelling vroeg Granman Jimmy Toeroemang het Nationaal Archief in Den Haag om onderzoek te doen naar wat Nederlandse historische archieven vermelden over de contacten met de Tarëno.

Hoewel het archief geen direct antwoord vond op deze specifieke vraag, kwam wel een belangrijk historisch document naar voren: het vredesverdrag van 1686, bekend als de Konkordari. In dit verdrag werden de Caraïben, Arowakken en Waraus erkend als vrije inwoners.

De zoektocht onderstreept het belang van historisch onderzoek vanuit Inheemse perspectieven en van erkenning van de plaats die Inheemse volken innemen in de geschiedenis van Suriname.

Samenwerking: Nationaal Archief, Den Haag

  • Een bezoeker zit voor het tentoonstellingspaneel over Granman Jimmy Toeroemang in het Nationaal Archief

    Foto: Nationaal Archief

  • De tijdlijnwand van de tentoonstelling boven een historische kaart van Suriname in een vitrine

    Foto: Nationaal Archief

Representatie6 februari 2024

Een intiem diner met Granman Jimmy Toeroemang

Tijdens een besloten bijeenkomst in SOHO House Amsterdam ontmoette Granman Jimmy Toeroemang prominenten uit de internationale sportwereld, entertainmentsector, het bedrijfsleven en de journalistiek.

Het was een bijzondere gelegenheid waarbij de Tarëno zich nadrukkelijk aan een internationaal publiek presenteerden, niet alleen als onderdeel van de geschiedenis van Suriname, maar met een eigen verhaal, wereldbeeld en visie op de toekomst. De Granman sprak over het belang van ecologische balans, de rijkdom van Inheemse tradities en kennis, en de noodzaak om beter te luisteren naar de inzichten van Inheemse volken bij het vormgeven van een duurzame toekomst.

Samenwerking: SOHO House, Amsterdam

  • Gasten aan lange dinertafels kijken naar een presentatie op een scherm in SOHO House Amsterdam

Representatie2024–2025

Inheemse representatie in het Suriname Museum in Amsterdam

Begin 2024 voerde Granman Jimmy Toeroemang gesprekken met de directie van het toen nog in ontwikkeling zijnde Suriname Museum in Amsterdam. Tijdens deze gesprekken kreeg hij een presentatie over de plannen voor het museum. Hij pleitte daarbij nadrukkelijk voor een volwaardige vertegenwoordiging van de Inheemse geschiedenis en perspectieven. De geschiedenis van Suriname begint immers niet bij de koloniale periode.

Om deze verhalen ook daadwerkelijk een plek te geven in de collectie, reisde eind 2024 een filmploeg naar Zuid-Suriname om onder meer beeldmateriaal over de Tarëno en hun leefwereld vast te leggen. Het Suriname Museum opende op 26 september 2025 zijn deuren.

Samenwerking: Suriname Museum, Amsterdam

  • Granman Jimmy Toeroemang en zijn delegatie in gesprek met de directie van het museum aan een lange tafel, 5 februari 2024
  • De delegatie bekijkt een presentatie met de titel “Meer kennis over de Surinaamse geschiedenis” op een scherm

Representatie31 januari 2024

Bijeenkomst over de voortgang van de excuses voor het slavernijverleden

Tijdens de bijeenkomst ‘Achter de komma’ in Den Haag voerde Granman Jimmy Toeroemang het woord over de positie en erkenning van Inheemse volken in het Nederlandse koloniale en slavernijverleden. Dit gebeurde nadat hij bij eerdere bijeenkomsten over dit onderwerp niet was uitgenodigd door de Nederlandse Speciaal Gezant Slavernijverleden.

In zijn bijdrage benadrukte de Granman dat de Tarëno, ondanks de koloniale geschiedenis, nog altijd bestaan en hun rechtmatige plaats in de geschiedenis én de toekomst opeisen. Erkenning van Inheemse verhalen en perspectieven binnen de bredere koloniale en slavernijgeschiedenis is daarvoor een belangrijk vertrekpunt.

Locatie: Den Haag

  • Granman Jimmy Toeroemang spreekt met een microfoon vanuit de zaal van een theater met rode stoelen
  • Granman Jimmy Toeroemang in gesprek met de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken na de bijeenkomst
  • Granman Jimmy Toeroemang en zijn tolk staan in de zaal terwijl een spreker het publiek vanaf het podium toespreekt

Inheemse rechtenJanuari 2024 – doorlopend

Een nieuwe toekomst voor de Trio-collecties in musea

Granman Jimmy Toeroemang heeft het initiatief genomen om de toekomst van de historische Trio-collecties, die momenteel in beheer zijn bij het Wereldmuseum in Amsterdam, bespreekbaar te maken. In verkennende gesprekken wordt gekeken naar de mogelijkheden om deze collecties, hun herkomst en hun betekenis voor de gemeenschappen van Zuid-Suriname opnieuw onder de aandacht te brengen.

Het initiatief draagt bij aan de bredere discussie over cultureel eigenaarschap, erfgoedbeheer en de betrokkenheid van Inheemse gemeenschappen bij de presentatie en toekomst van hun eigen cultureel erfgoed.

Samenwerking: Wereldmuseum, Amsterdam

  • Bezoekers bekijken een verentooi in een glazen vitrine in het Wereldmuseum, 29 januari 2024