PARAMARIBO, 14 april 2026 – Een coalitie van inheemse vertegenwoordigers en Surinaamse natuurorganisaties heeft een grensverleggend rapport ingediend bij de VN-Mensenrechtenraad in Genève. In aanloop naar de Universal Periodic Review (UPR) over de staat van mensenrechten in Suriname stelt de coalitie dat de staat Suriname moet stoppen met het beschouwen van de natuur als handelswaar en moet overgaan tot erkenning van een inheemse, ecocentrische visie op mensenrechten.
Inheemse kosmologie als juridisch kompas
Het ingediende stakeholderrapport onderscheidt zich door de inheemse en tribale wereldbeelden als fundament te nemen voor moderne rechtsvorming. Voor de coalitie vloeien de ‘Rechten van de Natuur’ en de ‘Rechten van Toekomstige Generaties’ rechtstreeks voort uit de eeuwenoude tradities waarbij mens en milieu een onlosmakelijke eenheid vormen.
Het rapport maakt hierbij strategisch gebruik van de nieuwe VN Advisory Notes (2025) over de klimaatcrisis, die het erkennen van Rechten van de Natuur en Rechten van Toekomstige Generaties aanbevelen. Hiermee onderbouwen de organisaties dat de bescherming van ecosystemen niet langer alleen een milieukwestie is, maar een morele en juridische plicht tegenover degenen die na ons komen.
Structurele verwaarlozing en ecocide
De coalitie schetst een somber beeld van de huidige situatie in Suriname:
- Schending van collectieve rechten: Ondanks internationale vonnissen erkent de staat nog steeds de collectieve landrechten van inheemse en tribale volken niet.
- Gebrek aan FPIC: Er worden stelselmatig concessies en economische rechten uitgegeven in traditionele territoria zonder vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming van de bewoners.
- Kwikvergiftiging: Door ongecontroleerde goudwinning is in vijf jaar tijd circa 30.000 hectare bos verloren gegaan, waarbij enorme hoeveelheden kwik de voedselketen en de gezondheid van inheemse gemeenschappen direct bedreigen.
- Criminalisering: Inheemse activisten die opkomen voor hun leefgebied worden geconfronteerd met intimidatie en geweld.
- Economische rechten die boven mensenrechten staan: Ondanks internationale aanbevelingen en commitments heeft zowel de overheid, als het bedrijfsleven, haar governance niet op orde om mensenrechten te garanderen.
“Grond is voor ons geen handelswaar, maar de basis van onze identiteit,” stelt de coalitie. “Het stelselmatig vooropstellen van economische winst boven de spirituele en fysieke verbondenheid met ons land baart ons grote zorgen”.
De weg vooruit: Erkenning van het ecocentrisme
De coalitie — waaronder Organisatie van Inheemsen in Suriname, Groene Groei Suriname, Stichting KHOSE, Tropenbos Suriname, Stichting Aurae Opus — roept de VN-Mensenrechtenraad op om Suriname te bewegen tot:
- Grondwettelijke erkenning van inheemse volken als de oorspronkelijke bewoners.
- Verankering van de Rechten van de Natuur, gestoeld op de inheemse visie om ecosystemen en toekomstige generaties te beschermen
- Directe actie tegen kwikvervuiling
- Beëindiging van discriminatie door de garantie van basisfaciliteiten zoals schoon drinkwater, toegang tot scholing en gezondheidszorg in het binnenland.
Met dit rapport vraagt de coalitie aan andere landen om niet alleen kritiek te leveren, maar ook technische ondersteuning te bieden om de Surinaamse wetgeving in lijn te brengen met deze ecocentrische noodzaak. De Staat Suriname moet in juli haar “mensenrechtenexamen” rapport indienen bij de Verenigde Naties. De beoordeling door andere lidlanden wordt eind van het jaar afgerond. Stakeholder rapporten geven burgers en maatschappelijke organisaties de kans om ook hun stem te laten horen.
