In de tekst hieronder wordt verwezen naar de Chinalco Overeenkomst, die officieel als Mineral Agreement between the Republic of Suriname and Aluminum Corporation of China bij De Nationale Assemblee ter goedkeuring is aangeboden en de grondslag vormt voor de officiéle mijnbouw-overeenkomst.
Schendingen van wetten en principes
De overeenkomst overtreedt verschillende Surinaamse wetten, zoals het Decreet Mijnbouw en de Milieu Raamwet alsook internationale verplichtingen van de staat m.b.t. rechten van Inheemse volken. In bijlage 1 van het document wordt gedetailleerd aangegeven hoe deze wetten en rechten worden geschonden. Enkele van de belangrijkste punten zijn:
- Voorkeurspositie voor Chinalco: Het contract verleent Chinalco uitzonderlijke rechten, zoals belastingvrijstellingen en de mogelijkheid om activiteiten uit te voeren zonder goedkeuring van de overheid. Dit ondermijnt het gelijkheidsprincipe van de wet.
- Onbekende investeerders en overdracht van rechten: Het exploitatierecht wordt verstrekt aan een onbekende groep investeerders en beslaat een gebied van 280.616 hectare – 28 keer groter dan wettelijk toegestaan. Deze rechten kunnen zonder toestemming van de overheid worden overgedragen.
- Uitbreiding van exploitatieactiviteiten: Chinalco verkrijgt niet alleen bauxietrechten, maar mag ook andere mineralen exploreren en exploiteren zonder duidelijke regelgeving. Van goud, nikkel, kobalt en (in mindere mate) ijzererts is dat reeds bekend.
- Onduidelijke juridische status van grondgebruik: De overeenkomst impliceert een nieuwe grondtitel zonder wettelijke basis. Dit kan grote gevolgen hebben voor landrechten en eigendom in Suriname.
- Schending van internationaal erkende mensenrechten: Zowel de machtigingswet als de overeenkomst zelf schenden de rechten van Inheemse volken, i.h.b. hun grondenrechten en recht op FPIC. De Staat Suriname heeft deze verplichtingen o.b.v. internationale mensenrechtenverdragen en vonnissen van het IA-Hof voor Mensenrechten alsook nationale wetten en rechterlijke uitspraken.
- Gebrek aan transparantie en inspraak: De overeenkomst is opgesteld zonder overleg met de inheemse bevolking en schendt daarmee het Free Prior and Informed Consent (FPIC)-principe, zoals vastgelegd in de Milieu Raamwet.
- Geen genderresponsiviteit: De impact op vrouwen en de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen binnen de getroffen gemeenschappen wordt genegeerd.
- Niet in lijn met EITI-normen: Suriname is lid van het Extractive Industries Transparency Initiative (EITI), maar deze overeenkomst voldoet niet aan de minimale vereisten voor transparantie. De identiteit van de investeerders blijft onbekend.
- Zonder duidelijke afbakening van ontbossing zal de carbon negatieve status van Suriname in gevaar gebracht worden.
- Ongecontroleerde- en onbeperkte uitvoer van natuurlijke hulbronnen. Natuurlijke hulpbronnen zijn van Suriname en de meerwaarde bij verwerking dienen ook de inwoners en de kinderen van het land ten goede te komen.
Conclusie
De Chinalco overeenkomst is in de geschiedenis van Suriname de meest nadelige mineralen overeenkomst voor Suriname’s ontwikkeling, die ooit is aangeboden aan De Nationale Assemblée. Het is in alle opzichten een achteruitgang op voorgaande overeenkomsten.
De overeenkomst reflecteert de gedachte van ‘duurzame en rechtvaardige ontwikkeling van Suriname’ (MOP 2022-2026) niet. Zij negeert de verscheidene waarden welke mensen hechten aan de natuur, met name die verbonden aan het Inheems perspectief. Deze zwaarwichtige overeenkomst en de schaal van beoogde operaties dreigt ten koste te gaan van het welzijn en de welvaart van onze gehele samenleving.
De Chinalco overeenkomst is daarom bij lange na nog niet gereed voor goedkeuring door De Nationale Assemblée. Het mag absoluut geen onrechtmatige overeenkomst zijn en mag ook geen mensenrechtenschendingen mogelijk maken. Zij vertoont nog te veel onzekerheden die goed bestudeerd moeten worden door deskundigen. Door het korte tijdsbestek voor een gedegen voorbereiding loopt De Nationale Assemblée volgens ons het gevaar om een overeenkomst goed te keuren die verstrekkende gevolgen zal hebben voor de Staat Suriname en haar inwoners voor de komende decennia.
Het algemene publiek heeft recht om te weten wat in een overeenkomst staat die een grote negatieve impact zal hebben op het milieu en die verstrekkende gevolgen zal hebben voor de huidige en komende generaties.
De Surinaamse burgers hebben ook het recht om inspraak te hebben in overeenkomsten met zulk een grote impact op hun toekomst.
Wij zijn uiteraard vóór de ontwikkeling van Suriname, immers economische groei en diversificatie zorgen voor werkgelegenheid (SDG 8) en duurzame ontwikkeling (zie alle SDGs) en zijn instrumenteel aan het duurzaam bestrijden van armoede (SDG 1), dit echter wel in samenhang met goed bestuur (SDG 16), partnerschap met alle betrokkenen (SDG 17) en passend binnen een vastgesteld ontwikkelingskader/ lange termijn ontwikkelingsvisie (refererend naar de recent gepresenteerde goed opgebouwde Green Development Strategie (GDS), en het daarin genoemde ontwikkelingsorgaan: GW 72f).
Ten slotte is het moment van goedkeuring en ondertekening van een dergelijke overeenkomst een slechte beslissing: het getuigt niet van doordachtheid, van transparantie en van goed bestuur wanneer drie (3) maanden vóór de algemene verkiezingen een dergelijke zwaarwichtige overeenkomst met zeer ingrijpende gevolgen voor land en volk, die de staat Suriname verbindt voor de komende 30 – 60 jaren, in grote haast wordt goedgekeurd.
Namens;
Vakcentrale – C47
Burgerinitiatief for Participatie en Goed Bestuur (BINI)
Inheems Kollectief Suriname (IKSur)
Vereniging Inheemse Dorpshoofden in Suriname (VIDS)
Stichting Projekta
Vereniging Surinaams Bedrijfsleven (VSB)
Associatie van Surinaamse Fabrikanten (ASFA)
Tropenbos Suriname
Vereniging van Economisten in Suriname (VES)
Stichting Key Holders of Sustainable Environment (Stichting KHOSE)
Women’s Rights Centre
Stichting Ultimate Purpose
Conservation International Suriname
Climate Change Advisory Services (CCAS )
Amazon Conservation Team Suriname
Stichting Groene Groei Suriname
Stichting Culconsult
Suriname Alliance For the Environment (SAFE)
Wildlife and People Suriname
WWF-Guianas
Stg. Ontwikkeling Rurale Gemeenschappen (SORG)
